Türkiye’nin enerjide dışa bağımlılığını azaltacak yeni bir gelişme Diyarbakır’dan geldi. Yaklaşık 600 kilometrekarelik sahada yürütülen çalışmalar kapsamında, Gabar’da keşfedilen petrolün 2-3 katı büyüklüğünde potansiyel bir rezerv tespit edildiği belirtiliyor.SETA Araştırmacısı Büşra Zeynep Özdemir Diyarbakır petrolüne ilişkin, "Rezervin kesinleştirilmesi için hidrolik çatlatma ve yatay sondaj çalışmaları sürerken, önümüzdeki 2-5 yıllık süreçte 24 kuyuluk üretim programının hayata geçirilmesi planlanıyor" değerlendirmesinde bulundu.
SETA Araştırmacısı Büşra Zeynep Özdemir şunları söyledi:
Diyarbakır için Gabar'da keşfedilen petrolün 2-3 katı büyüklüğünde potansiyel bir rezervden bahsediyoruz.Burada bir potansiyel söz konusu. Yaklaşık 600 km²'lik sahada yapılan çalışmalar sonrasında böyle bir potansiyel keşfedildiği ifade ediliyor. Bunun ispatlanmış rezerve dönüştürülebilmesi için burada hidrolik çatlatma ve yatay sondaj dediğimiz yöntemlerle çalışmaların devam ettirilmesi, bunun sonucunda da rezervin kesin olarak bulunması söz konusu olacaktır. Daha sonra sahada açılacak onlarca üretim kuyusuyla birlikte buranın üretime alınmasıyla ciddi bir üretim artışından söz edebiliriz.
Bugün Gabar tek başına 83 bin varil günlük petrol üretimine sağlanan bir saha. Gabar, Türkiye'nin petrol üretiminin oldukça büyük bir kısmını karşılıyor. Yakın zamanda Gabar'ın üretiminin 100 bin varile çıkarılması hedefleniyordu. Gabar'ın 2-3 katı büyüklüğündeki bir potansiyel demek, Türkiye'nin bugün ürettiği petrol üretiminin 2-3 katı kadar bir üretim anlamına gelecektir ki bugün itibariyle Gabar'da üretilen petrol, Türkiye'nin petrol kaynaklı, petrol ithalatı kaynaklı cari açığına yaklaşık 2 milyar dolarlık bir katkı sağlıyor. Diyarbakır'daki sahanın da üretime alınmasıyla birlikte biz bu rakamın katlanarak artmasını ve Türkiye'nin cari açığının azalmasını ve büyük ölçüde katkı sağlamasını bekleyebiliriz.
Ancak bunun orta ve uzun vadede gerçekleşeceğini unutmamak gerekiyor. Fakat kısa vadede enerji ithalatını ortadan kaldıracak bir gelişme olduğunu söylemek biraz güç. Bunun kademeli olarak azaltılmasını biz ilk etapta bekliyoruz. Çünkü arama, keşif, bu rezervin tespit edilmesi, ardından üretimin ölçeklendirilmesi, bunlar oldukça zamana yayılan uzun prosesler. Diyarbakır'da önümüzdeki 2-3 yılı, 5 yılı kapsayacak bir program öngörülüyor.
24 kuyuluk bir üretim programı şu an için planlanıyor. Pilot çalışmalar sürüyor sahada. Bunun başarılı bir şekilde tamamlanmasının ardından pilot çalışmaların, onlarca, yüzlerce kuyunun devreye alınması öngörülüyor. Bunun önemini biz Gabar'a baktığımızda çok net bir şekilde anlayabiliriz. Yalnızca 2024 yılında Türkiye'nin enerji ithalat faturası 66 milyar dolar seviyesindeydi. Petrol ve doğalgaz ithalatından kaynaklı olarak.
Bunun yanında bugün Gabar'ın yaklaşık 83 bin varillik üretimi bile ortalama 2 milyar dolarlık bir ithalatın ikamesini sağlıyor Türkiye için. Dolayısıyla bu üretimin katlanarak artması, gelirin de katlanarak artması ve ithalat faturası üzerinde de baskının kademeli olarak yavaş yavaş azaltılması anlamına gelecek. Enerjide bağımsızlığı da yalnızca artık enerji ithal etmeyeceğiz olarak da yorumlamamak lazım.
Türkiye gelişmekte olan bir ekonomi, enerji talebi giderek artan bir ekonomi. Dolayısıyla bugün yapılan üretimin yarın, bundan 10 yıl, 20 yıl sonra talebi tam olarak karşılayamaması da söz konusu olabilir. O nedenle asıl hedef üretimin sürdürülebilir bir şekilde arttırılması ki Türkiye'nin bugün yapmaya çalıştığı şey de bu. Hem petrol hem doğalgaz anlamında hem yurt içinde hem de yurt dışındaki arama çalışmalarını, üretim çalışmalarını katlayarak arttırmak, devam ettirmek, sürdürmek.
Tabii ki projenin en önemli boyutlarından bir tanesi enerji kadar bölgesel kalkınmaya olacak etkisi, beklenen etkisi. Biz bugün bunu Gabar'da çok net bir şekilde görüyoruz. Gabar'daki faaliyetlerin çoğunluğu bölgeden olmak üzere yaklaşık 3.500-4.000 kişi arasında bir istihdam yaratıldı doğrudan. Aynı zamanda yüzlerce kilometrelik yol ve yeni saha altyapısı oluşturuldu bölgede ve yakın çevresinde. Bu ölçeğin biz Diyarbakır'a taşınması durumunda, Diyarbakır'da yüzlerce kuyunun açıldığı senaryoda benzer şekilde etki yalnızca petrol üretiminde değil, aynı zamanda bölgesel kalkınmada da bekliyoruz ki bunu yalnızca çalışan mühendis, personel, teknik personel açısından da değerlendirmemek gerekiyor.
Sondaj hizmetlerinden taşımacılığa, makine bakımından inşaata kadar lojistik, konaklama, yeme içme, barınma gibi çok sayıdaki yan ekonomi dallarının gelişmesi, oluşumu, burada yayılması söz konusu olacak. Uzun vadede de enerji hizmetleri, petrol teknolojileri, bunların üretilmesi, sahiplenilmesi konusunda da uzmanlığın, know-how'ın hem bölgesel anlamda hem de Türkiye'nin genel anlamında arttırılması söz konusu olacak. Dolayısıyla burada asıl mesele yerel halkın bu dönüşümün, bu gelişimin izleyicisi olmaktan çıkarılması ve doğrudan bunun bir parçası haline getirilmesi.
Bu da nasıl sağlanabilir? Mesleki eğitim programları, üniversite-sanayi işbirlikleri, yerel tedarikçilerin tedarik zincirine katılması, KOBİ'lerin bölgelerdeki diğer iş gruplarının, üreticilerin, ticaretle uğraşan her sayıdaki işletmenin, her ölçekteki işletmenin işbirliklerine dahil edilmesi, projelere dahil edilmesiyle sağlanabilir. Dolayısıyla Diyarbakır için ya da bölge için genel olarak mesele yalnızca petrolün yer altından çıkarılması değil, yerin üstünde de bununla birlikte bir ekonomik değer yaratılması olacak, bir ekosistem yaratılması olacak.