Isparta’nın Yalvaç ilçesindeki Pisidia Antiokheia Antik Kenti’nde sürdürülen kazılarda, Hristiyan sanat tarihi açısından dünyada bilinen başka örneği olmayan yaklaşık 1500 yıllık litürjik kap ortaya çıkarıldı.
Milattan sonra 6. yüzyıla tarihlenen kapta, Danyal Peygamber’in gördüğü rüya, rüyasındaki 4 canavar ve aslan aynı kompozisyonda tasvir ediliyor.
Süleyman Demirel Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, eserin antik kentteki manastırda yapılan kazılarda, 713 yılındaki Arap akınları sırasında tahrip edilen kilisenin yıkıntıları arasında ortaya çıkarıldığını söyledi.
Özhanlı, iki kulplu kap formundaki buluntunun üzerindeki tasvirlerin, Hristiyan ikonografisi açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.
Eski Ahit’teki “Daniel” kitabında yer alan anlatıların kap üzerine işlendiğini anlatan Özhanlı, Danyal Peygamber’in Babil Kralı II. Nebukadnezar döneminde sürgün edilen Yahudiler arasında bulunduğunu belirtti.
Danyal’ın aslanlar çukuruna atılmasına rağmen zarar görmemesinin ilahi korumanın göstergesi kabul edildiğini dile getiren Özhanlı, Danyal’ın daha sonra gördüğü rüyada denizden çıkan 4 canavarı anlattığını kaydetti.
Özhanlı, Yahudi geleneğinde bu 4 canavarın, Babil, Med, Pers ve Helenistik krallıklarını simgelediğini, Hristiyan yorumunda ise özellikle dördüncü canavarın Roma İmparatorluğu’nu, gökten gelen “insanoğlu” figürünün ise Mesih’in gelişini temsil ettiğini söyledi.
Bu nedenle Danyal’ın rüyasının Hristiyanlıkta İsa’nın gelişini haber veren metinlerden biri olarak yorumlandığını belirten Özhanlı, bu anlatının, kap üzerinde bütün unsurlarıyla tasvir edilmesinin eseri önemli kıldığını ifade etti.
Kabın iki yüzünde de Danyal tasvirleri ile 4 canavarın yer aldığını anlatan Özhanlı, eserde ayrıca aslan, geyik ve köpek motiflerinin bulunduğunu söyledi.
Özhanlı, “Kap, iki kulplu litürjik bir kap formunda üretilmiş. Danyal’ın rüyasındaki bütün yaratıkları aynı kompozisyonda Hristiyan ikonografisiyle bir araya getiren başka bir örnek bugüne kadar bilinmiyor. Bu yönüyle eser dünyada tek.” diye konuştu.
Kazılarda çok sayıda seramik kalıbın da bulunduğunu bildiren Özhanlı, bu buluntuların antik kentte seramik üretiminin gelişmiş olduğunu gösterdiğini söyledi.
Litürjik kabın da Antiokheia’da üretildiğini düşündüklerini belirten Özhanlı, “Bu buluntular Antiokheia’nın kendi ihtiyacını karşılayabilecek ölçüde gelişmiş bir seramik üretim merkezine sahip olduğunu belgeliyor.” dedi.
Pisidia Antiokheia’nın Hristiyanlık tarihi açısından önemli bir merkez olduğunu vurgulayan Özhanlı, Aziz Pavlus ile Aziz Barnabas’ın milattan sonra 46 yılında kente gelerek ilk vaazlarını burada verdiğini kaydetti.
Hristiyanlığın Roma İmparatorluğu’nun resmi dini haline gelmesinin ardından kentin önemli bir hac merkezine dönüştüğünü dile getiren Özhanlı, 325’teki İznik Konsili sonrasında Antiokheia’nın Pisidia bölgesinin metropolitlik merkezi olduğunu söyledi.
Özhanlı, eserin hem Pisidia Antiokheia hem de Türkiye arkeolojisi açısından önemli bir buluntu olduğunu sözlerine ekledi.
E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Daha sonraki yorumlarımda kullanılması için adım, e-posta adresim ve site adresim bu tarayıcıya kaydedilsin.
Δdocument.getElementById( "ak_js_1" ).setAttribute( "value", ( new Date() ).getTime() );